Günlük Merak Yazılar

Züccac: Toplumsal Normların ve Kültürel Pratiklerin Sosyolojik Bir Analizi Her toplum, hayatın çeşitli alanlarında belirli kavramları ve nesneleri bir şekilde anlamlandırır ve bunları günlük yaşamda kullanır. Bu anlamlandırmalar, bazen çok basit gibi görünse de, gerçekte toplumsal yapıları, normları ve güç ilişkilerini derinden yansıtır. “Züccac” kelimesi de tam olarak böyle bir kavramdır. Belki çoğumuz, bu kelimeyi günlük hayatta sıkça duyarız: cam, seramik, porselen gibi eşyaların üretildiği veya satıldığı alanları tanımlar. Ancak züccac kelimesi, basit bir ticaret terimi olmanın ötesinde, toplumların tüketim alışkanlıklarını, cinsiyet rollerini ve kültürel pratiklerini nasıl şekillendirdiğini anlamamıza yardımcı olabilir. Bu yazıda, züccac kavramı üzerinden toplumsal yapıları, normları ve…

TOGG Motoru İtalyan Mı? Küresel ve Yerel Perspektiften İnceleme Son birkaç yıldır, Türkiye’nin yerli otomobili TOGG, hem Türkiye’de hem de dünyada büyük bir heyecan yaratıyor. Hepimizin gözleri, bu otomobilin üretim sürecine ve gelecekteki başarısına odaklanmışken, bir soru sıkça karşımıza çıkıyor: TOGG motoru İtalyan mı? Bu soru, özellikle otomobilin teknik altyapısına dair biraz daha bilgi edinmek isteyenlerin aklını kurcalıyor. Şimdi, bu soruyu yerel ve küresel bir bakış açısıyla ele alalım. — 1. TOGG ve İtalya İlişkisi: Gerçekten Motor İtalyan Mı? TOGG’un motorunun İtalyan olup olmadığı sorusu, aslında doğrudan bir yanılgıyı içeriyor. Çünkü TOGG’un motorunun tamamı İtalyan değil. Fakat, TOGG’un üretim sürecinde,…

Vorteks Debimetre Nedir? Psikolojik Bir Mercekten İnceleme Teknolojinin ve mühendisliğin bize sunduğu araçlar, günlük yaşantımızı etkileyen pek çok unsur barındırıyor. Bu araçlardan biri, belki de çoğumuzun çok fazla dikkat etmediği, fakat endüstriyel süreçlerde kritik rol oynayan vorteks debimetredir. Teknik açıdan, bir tür debimetre olarak tanımlanabilirken, psikolojik açıdan bir adım geri çekilip bu cihazın arkasındaki insan davranışlarını ve duygusal süreçleri incelemek ilginç olabilir. Vorteks debimetre nedir? sorusuna genellikle teknik bir cevap verilir: Akışkanların debisini ölçen, bu ölçümü vorteks (dönme hareketi) yaratma prensibine dayalı olarak gerçekleştiren bir cihazdır. Ancak, bu cihazı düşündüğümüzde, aklımıza çok daha fazlası gelebilir. İnsanlar, teknolojiyi sadece fonksiyonel bir…

Ulema Ne Demek? Tarih ve Edebiyatın İç İçe Geçen Kavramı Kelimenin Gücü: Anlatıların Dönüştürücü Etkisi Edebiyat, kelimelerin bir araya geldiği, seslerin, anlamların ve imgelerin buluştuğu bir dünyadır. Bir kelime, yalnızca bir dilin aracı olmanın ötesine geçebilir; o, bir toplumun düşünsel tarihini, kültürel yapısını ve varoluşsal arayışlarını taşıyan bir yük olmaktan da öteye geçer. Bazı kelimeler, içlerinde yıllar süren bir birikimi ve bir kültürün tüm katmanlarını barındırır. “Ulema” kelimesi de işte böyle bir kelimedir. Bu terim, sadece bir toplumun dini ve kültürel yapısını değil, aynı zamanda o toplumun edebi ve felsefi yapısını da yansıtan bir iz bırakır. Bir edebiyatçı olarak, “ulema”…

Kuruluş Ne Demek? Örneklerle Komik Bir Yolculuk İzmir’de yaşıyorum, yani sıcaklık 40 dereceyi bulunca sabahları bile sırılsıklam oluyorum. Ama her şeye rağmen, hayat güzel, çünkü her gün bir şeyler öğreniyorum. Mesela dün, “Kuruluş ne demek?” diye sordum ve kafamda birden bir sürü farklı senaryo canlanmaya başladı. Düşündüm de, “Kuruluş” nedir, gerçekten ne anlama gelir? Hadi gelin, bu kelimeyi biraz mizahi bir şekilde ele alalım ve hayatımıza nasıl girdiğini, gündelik dilde nasıl kullanıldığını keşfedelim. Kuruluş: Bilmediğiniz Kadar Derin! Kuruluş, kelime anlamı olarak, bir şeyin temellerini atmak, temeli sağlam bir yapıyı inşa etmek gibi bir şeydir. Yani öyle bir anlamı vardır ki,…

Aşağıda, bir “insan davranışlarının ardındaki bilişsel ve duygusal süreçleri merak eden biri” bakış açısıyla — nesnel fiyat bilgisini de psikolojik bir mercekten yorumlayarak — “Turkcell 5G SIM kart ne kadar?” sorusunu derinlemesine irdeleyen bir WordPress blog yazısı bulacaksınız. Giriş — Neden fiyat basit bir sayı değildir Yeni bir 5G SIM kart almaya karar verdiğimde, öncelikle fiyat etiketine bakıyorsunuz: “Bu kadar TL ödeyeceğim.” Ama ben merak ediyorum: Bu fiyat etiketi — sadece ödeyeceğim para değil — aynı zamanda zihnimde, duygularımda, sosyal algılarımda ne tür hareketler başlatıyor? Bir karar verirken yalnızca bütçem değil; aidiyet, statü, cezbedilme, rahatlık, geleceğe dair beklenti gibi sayısız…

Sevmek Kaç Çeşittir? Bir Antropolojik Perspektif Bir sabah kahvesini içerken, yıllardır tanıdığım bir arkadaşımın bana “Sevmek ne demek, gerçekten?” diye sorduğu anı hatırlıyorum. O an, cevabın ne kadar basit olabileceğini düşündüm; ama bir yandan da içimde bir soru belirdi: “Gerçekten bu kadar basit mi?” Sevmek, herkesin bildiği bir duygu olsa da, onu tarif etmek, farklı kültürler ve topluluklar tarafından farklı şekillerde ele alınabilir. Sevmek, bazen sadece bir his değil, bir toplumun ekonomik, sosyal ve kültürel yapılarından beslenen, zamanla biçimlenen çok daha geniş bir kavram olabilir. Peki, sevmenin kaç çeşidi vardır? Farklı toplumlar, sevgiyi nasıl algılar, ifade eder ve şekillendirir? Bu…

Octopus Nedir? Yazılım, Güç İlişkileri ve Toplumsal Düzenin Geleceği Teknolojinin yaşamın her alanına nüfuz etmesiyle birlikte, sadece günlük hayatımızı değil, aynı zamanda toplumsal yapıları, güç ilişkilerini ve siyasal düzeni de dönüştürdüğü bir gerçektir. “Octopus” yazılımı, bu dönüşümün en güçlü örneklerinden biridir. Peki, bir yazılım nasıl oluyor da toplumdaki güç dinamiklerini etkileme gücüne sahip hale geliyor? Toplumların, kurumların ve ideolojilerin birbirine bağlı olduğu bu dijital çağda, yazılımlar sadece işlevsel araçlar olmaktan çok daha fazlasına dönüşmüş durumda. Bu yazıda, “Octopus” yazılımını siyaset bilimi perspektifinden inceleyerek, teknolojinin iktidar, meşruiyet, katılım ve demokrasi üzerindeki etkilerini sorgulayacağız. Octopus Yazılımı: Dijital Bir Araç mı, Güç Aracı…

İslam Ahlakının Gayesi Nedir? 10. Sınıf Perspektifinden Bir Analiz İslam ahlakı. Kula çok basit gelebilir, değil mi? Herkesin bildiği, sürekli duyduğumuz bir kavram. Ama gerçekten anlamını ve gayesini sorguladığınızda, işler bir anda karmaşıklaşıyor. Şu kadarını söyleyeyim: “İslam ahlakı” deyince akla gelenin, sadece dua etmekten ve oruç tutmaktan ibaret olmadığını fark etmek gerekiyor. Aslında, İslam ahlakının gayesi ne? Sadece bir takım kurallara uymak mı, yoksa toplumu daha iyi, daha adil ve daha dengeli bir yere taşımak mı? Bu yazıda, bu soruları sorgularken, hem sevdiğim hem de pek sevmediğim yanlarını ortaya koyacağım. Hazırsanız başlayalım. İslam Ahlakının Gayesi: Temel Amacın Ardında Yatanlar İslam…

Hangi Araca Hangi Antifriz? Felsefi Bir Bakış Giriş: Aracın Antifrizle İlişkisi Üzerine Felsefi Bir Soru Bir araç, motorunun kalbi gibi çalışır; antifriz ise, bu kalbin vücuda akıp giden kanıdır. Ama motor, doğru antifriz ile mi korunuyor? Birçok araç kullanıcısı, bir kış sabahı aracını çalıştırırken, sadece basit bir işlemi – antifriz eklemeyi – düşünür. Ancak bu basit işlem, birçok derin felsefi soruyu içinde barındırır: Hangi antifriz, hangi araca? Antifriz, aracı koruyan bir madde olarak görünürken, aynı zamanda karar verme süreçlerimize dair anlamlı bir soru da ortaya koyuyor. Bu seçim, sadece teknik değil, etik, epistemolojik ve ontolojik düzeylerde de bir inceleme gerektiriyor.…